Üretim hattına robotik sistem eklemek isteyen işletmelerin karşısına genellikle iki farklı yaklaşım çıkar: Geleneksel endüstriyel robotlar ve insanlarla birlikte çalışmak üzere tasarlanan iş birlikçi robotlar. Her iki teknolojinin de kendine özgü avantajları bulunur. Bu nedenle seçim yapılırken yalnızca robotun teknik özelliklerine veya satın alma maliyetine bakmak yerine üretim sürecinin tamamı değerlendirilmelidir.

Peki hangi durumda hangi robot tercih edilmelidir? Karar verirken dikkate alınması gereken altı temel kriter bulunuyor.

1. Üretim Alanı

Robot seçiminde ilk değerlendirilmesi gereken konulardan biri çalışma alanıdır. Geleneksel endüstriyel robotlar çoğunlukla güvenlik çitleri, ışık perdeleri ve farklı koruyucu sistemlerle oluşturulan robot hücrelerinde çalışır. Bu sistemler yüksek hızlı üretim için oldukça verimli olabilir ancak daha fazla fiziksel alan gerektirebilir.

İş birlikçi robotlar ise uygun uygulamalarda ve gerekli güvenlik önlemleriyle insan çalışanlarla aynı çalışma alanını paylaşabilecek şekilde tasarlanır. Bu durum özellikle üretim alanı sınırlı olan işletmeler için önemli bir avantaj sağlayabilir.

2. Üretim Hızı

Robot seçiminde hız beklentisi de belirleyicidir. Çok yüksek çevrim hızına ihtiyaç duyulan ve büyük hacimli üretim yapılan operasyonlarda klasik endüstriyel robotlar daha uygun olabilir.

Buna karşılık üretim hızının yanı sıra esneklik ve insan-robot etkileşiminin önemli olduğu operasyonlarda iş birlikçi robotlar değerlendirilebilir. Burada temel soru, işletmenin önceliğinin maksimum hız mı yoksa esnek üretim mi olduğudur.

3. Taşınacak Yük

Robotun gerçekleştireceği görevin fiziksel özellikleri seçim üzerinde doğrudan etkilidir. Ürünün ağırlığı, kavrama şekli, erişim mesafesi ve çalışma yönü belirlenmeden robot seçimi yapılmamalıdır.

Geleneksel robot sistemleri farklı yük kapasitelerine yönelik geniş bir seçenek sunabilir. İş birlikçi robotlarda da farklı taşıma kapasitesine sahip modeller bulunmasına rağmen her model her uygulama için uygun değildir.

Bu nedenle yatırım öncesinde ürün ve proses özelliklerinin teknik olarak analiz edilmesi gerekir.

4. Güvenlik Gereksinimleri

İnsan çalışanların bulunduğu üretim alanlarında güvenlik en önemli kriterlerden biridir. Cobot teknolojilerinin temel özelliklerinden biri, belirli koşullarda insanlarla daha yakın çalışma imkanı sunabilmesidir.

Ancak iş birlikçi robot kullanılması otomatik olarak her türlü güvenlik önleminin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Robotun yaptığı iş, kullanılan uç ekipman, ürünün yapısı, hareket hızı ve çalışma ortamı dikkate alınarak risk değerlendirmesi gerçekleştirilmelidir.

Klasik robotlarda ise genellikle fiziksel ayrıştırma ve koruyucu güvenlik sistemleri daha belirgin bir rol üstlenir.

5. Esneklik ve Yeniden Programlama

Üretim çeşitliliği yüksek olan işletmeler için robotun farklı görevlere uyarlanabilmesi büyük önem taşır. Aynı üretim hattında farklı ürünlerin işlenmesi veya siparişlere göre üretim süreçlerinin değişmesi, esnek otomasyon ihtiyacını artırır.

İş birlikçi robotlar, doğru yazılım ve ekipmanlarla farklı görevlerde kullanılabilecek şekilde yapılandırılabilir. Bu durum özellikle düşük ve orta hacimli, yüksek ürün çeşitliliğine sahip üretim yapan işletmeler için avantaj sağlayabilir.

Bununla birlikte klasik robotların da gelişmiş programlama ve otomasyon altyapıları sayesinde oldukça esnek çözümler sunabildiği unutulmamalıdır.

6. Toplam Yatırım ve Geri Dönüş

Robot seçiminde yalnızca ilk satın alma maliyetine odaklanmak yanıltıcı olabilir. Kurulum, entegrasyon, güvenlik sistemleri, bakım, eğitim, yazılım ve yardımcı ekipmanlar toplam yatırım maliyetini oluşturur.

Aynı zamanda robotun işletmeye sağlayacağı üretim artışı, işçilik tasarrufu, kalite iyileşmesi ve operasyonel verimlilik de hesaplanmalıdır.

Bu nedenle doğru robot seçimi, en ucuz sistemi satın almak değil, üretim hedeflerine en uygun sistemi belirlemek anlamına gelir.

Sonuç: İhtiyaca Göre Karar Verilmeli

Klasik endüstriyel robotlar ve iş birlikçi robotlar birbirinin doğrudan alternatifi olarak değerlendirilmemelidir. Her iki teknoloji farklı üretim ihtiyaçlarına cevap verebilir.

Yüksek hız, ağır yük ve tamamen ayrıştırılmış üretim hücreleri gereken uygulamalarda geleneksel robotlar öne çıkabilir. İnsanlarla daha yakın çalışma, esnek üretim ve sınırlı alan gibi ihtiyaçlarda ise iş birlikçi çözümler değerlendirilebilir.

En doğru karar; üretim prosesi, güvenlik gereksinimleri, yük kapasitesi, hız, alan, esneklik ve toplam yatırım maliyetinin birlikte analiz edilmesiyle verilebilir.